Күнүбүздөгү
Министирликтер
менен
чечилүүсү,
оңдолуусу
же жаңыдан
оңдолуушу
керек
темалар,
масалелер
АТАЖУРТ
сүйгөндөр
партиясынын
астында.
1.Эгемендүүлүк
жана
Эркиндик,
2.Жан
жана Оокат
Жай коргоо,
3.Иш,
4.Ден
соолук жана
Даары,
5.Иш
жана Жашоо
деңгелин
өйдөлөтүү,
6.Илим
жана Билим,
7.Маданиат
жана Туризм,
8.Спорт
темелары
астында
колго
алынган.
Эгемендүүлүк
жана
Эркиндик.
Бөлүм
1.
Түрк
АТАЖУРТ
сүйгөндөрү,
Мустафа
Кемал
АТАТҮРКТҮН
балдары
болуп
мамлекет
ичинде, Журт
Сүйгөн,
Патриот,
Элдик, Лаик,
Республикачы,
Демократ
жана
Күнүбүздөкү
Укукка ээ,
башкаруу
түшүнүгү
болгон
Улуттук
Мамлекеттин
Саясатыны
коргойт.
Мамлекет
тышында
болсо Түрк
эли атынан
Улуттук
турушту
жандандыруу
идеясында.Муну
ишке ашыруу
үчүн эң
маанилүсү
баардык
жерде эркин
жана
эгемендүү
болуу.
1.1.Элдин
пайдасына,
Мамлекеттин
биримдигине,
Мамлекеттин
Эң негизги
баркына ээ
болгон
саясат
Туркия
Жогорку
Элдик
Палатасында
тастыкталышы
керек, муну
ишке ашыруу
үчүн: Түрк
элинин
пайдаларындан
сырткары ,тышкы
булактуу
мыйзамдар
жаңыдан
оңдолушу
керек.
1.2.Баардык
министирликтеги
көзөмөлдөө
түз
деңгээлде
изилделиш
керек,
өткөндөр
менен бирге
баардык
жолсуздуктар
контролго
алынышы
керек,”үст
көзөмөлдөө”
организациясы
курулушу
керек.Ошондой
эле бул
организация
өткөн
заманда
мамлекет
зыянына
курулган
курумдарды
оңдоо,
менчиктештирүү
жагында
Түркия
мамлекетинин
пайдаларын
көзгө
алуусу
керек.
Мамлекеттин
каражаттык
булактары
Түрк
мамлекети
үчүн
пайдалуу
деңгээлде
колдонулушу
керек.
Министирлик
астындагы
организация
планы
алмашылышы
керек,
жогорку
комиссия
системасынын
бардыгы ,
Дин Иштери
башчысы
менен
Акимдердин
укук, күч
жана
милдеттери,
башкаруу
позициясы
кайрадан
оңдолушу
керек.
1.3.Мамлекеттин
баардык
жерлерине
программа
урматы
менен
тайбастык
пайдаланылып
жана
кайрадан
түздөлүшү
керек.
Баардык
министирликтин
‘Жалпы
Директору’
жана ‘Мекеме
Башчылыгы’
сыяктуу
курумдарынын
башчылыгына
өздөрүнүн
ич
арасындан
татыктуулары
коюлушу
керек,
мамлекеттик
жумуштардын
жогорулатуу
системаларинда
шарт катары
коюлган чет
тил
экзамендери
чыгартулуусу
керек.
1.4.Эгемендүүлүк
жана
эркиндиктин
астындагы
тоскоолдордун
биринчиси,
басма сөз,
кабар жана
каналдардын
соода
сатыктын
ичинде
орношкон
капиталисттер
тарабындан
сатылып
алынышы, ал
эми эми
экинчиси
болсо
саясий
баскыга
кабылганы.
Ушундан
улам бул
адилетсиздиктен
сактаган
мыйзам
ченемдүү
оңдоолорго
барылышы
керек, көп
окулган
сатылган
өлчөмүндө
болгон
курулуштардын
соодалары
элдин
пайдасына
болуп
болбогондугу
текшерилиши
керек.Анткени
басма сөз,
кабарлар
демократик
коомду
жандандырган
жана жол
көргөзгөн
күчтөрдүн
бири болуп
эсептелет.
1.5.Басма
сөз жана
көрүүгө
арналган
кабарлардын
ич арасында
көзөмөлдөө
куруму
курулушу
керек.Калыстыксыз
кабарлардын
жарялануусу,
медия
күчүнү
жаман жака
колдонуусу-Туркия
мамлекетинин
элдин
пайдасына,элдин
бар
экендигин
тастыктаган
акча же
болбосо
пайда
каршылыгы
атайын
максат
менен
кабарлар да
болуп
кишилердин,группалардын
пайдасы
үчүн коркутуу
элементи
катары
колдонгону,
элди
атайлап
жаңылыш
жолго салуу
жана баша
учурларда
мыйзам
оңдолуусун
колдогон
чөйрө
болушу
керек.
1.6.Басма
сөз жана
көрүүгө
арналган
кабарларда
иштегендердин
туруктуу
деңгээлде
жашоого ээ
болушуну,элдин
эркин кабар
алуу
калыстыгы
менен бирге
ойлонулушу
керек.
Ушундан
улам иш
иштөө
системасы
оңдолушу
керек жана
адам
сыймыгына
урматына
түзгүн
айлык
алынышы
камсыз
кылыныш
керек.Кабар
булактары
жана медия
ээлеринин
каршысында
басма сөз
жана кабар
агенстволорунда
иштегендердин
эгемендүү
экендиги
сакталышы
жана камсыз
кылынышы
керек.Демократик
элдин
уюмдашкан
топ коому
кыймылында,
басма сөз
жана
телевиденияда
иштегендердин
астыларына
коюлган
четтетүүлөр
уруксаттардын
берилбеши,тагыраак
айтылса
баардык
четтетүүлөр
токтотулушу
керек.
1.7.Басма
сөз, пресса
карты ээси,
прессада эң
аз беш жыл
иштеген 25
прецса
кызматкери
бир жерге
топтолушуп,
пресса жана
кабар
курулушун
курууну
калашканында
мамлекет
бул
курулуштун
чыгашасынан
жардам
бериши
керек.Бирок
кабар
политикалары
Туркия
мамлекети
элинин
чыгымына,
элдин бар
болушуна
каршы жана
мыйзамдарга
терс
болбошу
керек.
1.8.Көңүлдүү
кабарчылардын
кабарларына
акча
суратпай
бере алган,
астындагы
түзүлүшү-Имформатика
астындагы
түзүлүшү
жана
физикалык
аянт болуп-Мамлекет
тарабынан
даярдалган
кабар
борбору
курулуш
керек.Бул
борбор
топтогон
кабарларын
баардык
Анадолу
басма сөз
жана жарыя
курумдарына
акчасыз,
бекер
деңгээлде
колдонуу
укугун
бериш керек,
натыйжада
кабарлардын
эркин
болуусу,
саясий же
болбосо
финансылык
жактан узак
туруусу
ишенимге
алынышы
керек.Ошондой
эле кабар,жарыя
политикалары
Туркия
Мамлекетинин
элдик
кызыкчылыгына
элдин бар
болушуна
каршы жана
мыйзамдарга
терс болбош
керек.
1.9.Улуттук
Коргонуу
Министирлигинин
аты ‘Түрк
Согуш
Министирлиги’
деп аталыш
керек, жана;
1.9.1.Түрк
элине зыян
алып келген
экономикалык
кыймылдарды
көзөмөлгө
алуу жана
көрүштөрдү
билдирүү.
1.9.2.Түрк
элине зыян
болгон
саясий
кыймылдарды
көзөмөлгө
алуу жана
көрүштөрдү
билгизүү.
1.9.3.Түрк
элине зыян
алып келген,
маданият
жана
билимдин
туш боло
турган
кыймылдары
көзөмөлгө
алуу жана
көрүнүштөр
билдирилүүсү
керек.
1.9.4.Түрк
Куралдуу
Күчтөрүнүн
саясий
канатыны
куруш –
күнүбүздөкү
Улуттук
Коргоо
Министирлигинин
милдети-
Милдеттерини
орундатуулары
керек.Эвропа
Биримдиги.
АКШ жана
башка
эзүүчү
тышкы
кучтөрүнүн,
Түрктөргө
каршы
бузуку
максаттары
талкаланылып
аркага
кубалатылышы
керек,тартылып
алынган
жерлер
кайтарылгандан
кийин аты ‘Түрк
Коргонуу
Министирлигине’алмашылышы
керек.
1.10.Түрк
Мамлекеттери
менен
аскердик
маалыматтарды
алып
берүүсү
ишке ашыш
керек,
биргелешкен
пландар
пландалынып
ишке ашыш
керек.
1.11.Түрк
Мамлекеттери
менен бирге
орток
аскердик
өнөр Жайы
курулуш
керек.
1.12.Баардык
Түрк
Мамлекеттеринде
эң аз бирөө
болуп 5.баскыч
калыбына
келтирүү
борбору
ачылышы
керек, бул
темада Түрк
Курал
Күчтөрүнү
жол
көстөрүүчү
кылуулары
керек.
1.13.Аскердик
лицей, аскер
мектептери
жана
аскердик
академияларында
баардык
Түрк
Мамлекеттерине
күнүбүздөгүнөн
көп
контенжан
берилиши
керек,Түрк
мамлекеттеринде
да өзгөчө
биримдик
билим
топтору
курулуш
керек.Мунун
Түрк
Мамлекеттеринин
жакындашуусу,
бир бирин
түшүнүүсү,бир
дененин
бөлүктөрү
экендигин
сезүүлөрү,аскердик
жакындашуу
болуп бир
бирин
түшүнүү
жана жол
башчы
Мустафа
Кемал
АТАТҮРКтүн
эстеликтерини
жеринде
көрүш, анын
ар
нерседеги
моделдерин
кабыл алуу
темаларында
чексиз
пайдалары
болот.
ЖАН ЖАНА
ООКАТ
КООПСУЗДУГУ.
Бөлүм 2.
2.1.Күнүбүздөгү
бөлүүчү,
терор,
экономикалык
нерселерден
эркин
толугу
менен
саясий
сыпатында
жана түздөн
түз
максаттары
өлкөнү
бөлүү.Туркия
жеринде
Түрктөрдү
басып
алуучу деп
ойлогон
сыяктуу
ооруган бир
ойдо
коргонушат.Түздөн
түз
максаттары
саясий
чечим таап,
терористердин
нанына май
сүртүү.Анткени
аскердик
жак менен
бул иштин
ишке
ашпастыгын
түшүнүшкөн
эле,басып
алуучулар
түздөн түз
максаттарына
жетиш үчүн
жаңы
тактика
катары
саясий баш
аламандыкты
тандашкан,
муну
аркасынан
да штат
системасынын
пайда
болуусуну
каалашат.Андан
кийин бизди
майдалап,
эгемендүүлүгүнү
жарыя
кылууну
ойлоп
жатышат.Эми
бул
кадамдарды
билип туруп
саясий
чечим издөө
бул киши
өлтүргүчтөрдү
кабыл алып
сүйлөөшү,
сөздөрүнө
маани буруш
журтка
кыянатчылык
менен
түздөн төз
барабар.
Туркия
мамлекетини
күчсүздөндүрүү
үчүн
куралдары
менен тоого
чыккан
гүчтөр
Туркиа
Мамлекетинин
душмандары,
өздөрү
чечкен бул
Жолдо жооп
берүүлөрү
тийиш.Куралдары
менен кол
салган
Жапайы
террористер,
биздин
аскерлерден
катуу,оор
жооп Алышат.
2.1.1.П.К.К.
кординациясы,
АБ жалпы
Секретарлыгы
сыяктуу тыш
булактуу,мамлекеттин
зыянына
иштеген
биримдик
системалары
чыгарылышы
керек.
2.1.2.Туркия
Мамлекетинин
негизги
баркыны,улуттук
биримдик
жана
бактысыны
бузган
бөлүүчү
терроризм
талкаланылышы
керек, бул
аракетке
бөлүнгөн
финансы
Туркия
мамлекетинин
экономикасынан
бөлүнүшү
керек.
2.2.Туркия
коргонуу
күчтөрүнүн
колун бутун
байлаган
Мыйзамдар
сыяктуу
сырткы
мыйзамдарга
көз каранды
Катары
алмашылган
мыйзамдар
кайрадан
каралып,
Текшерүүдөн
өтүшү керек.
Туркия
коргонуу
күчтөрү
контролдон
кутулушу
керек.
2.3.Жеке
Коопсуздук
Кызматкерлери
лицейден
кийин ар
дайым 8-ай
сабак
алуулары
керек,жарым
мамлекеттик
ишчи
Статусу
менен
аттестация
системасы
коюлушу
керек жана
Аттестациялары
Туркия
Коргонуу
Күчтөрү
сыяктуу
чечилиш
керек.
2.4.Туркия
Коргонуу
Күчтөрү
Түрк
мамлекеттери
менен
окуучу
Билим берүү,
маалымат
кабарлашуулары
үчүн тыгыз
иш
Биримдигине
барылышы
керек.Аныктала
турчу
белгилүү
убакытта
персонелдер
алмашуусу
керек.
ИШ
Бөлүм 3.
‘Достор жаңы мамлекетибиз, жаңы өлкөбүздүн баардык план иштери негиздери экономика програмасындан бөлүнүшү керек, себеби баардык нерсе мунун ичинде сакталып турат.Бул себептен улам перзенттерибизге түзгүн илим жана маданият беришибиз керек.Муну менен перзенттерибиз соода,айыл чарба жана санат дүйнөсүндө ошондой эле булардын баардыгынын иш кылуу жерлеринде пайдалуу,таасирлүү иштеген, тапкыч болушсун. Бул үчүн илим програмаларыбыз жана мамлекет уюмдары үчүн пландалчу програмалар экономика програмына таянуулары керек.Түп тамырынан бир программа үстүндө баардык улутту ынтымактуу иштетиш керек .’
МУСТАФА КЕМАЛ АТАТҮРК ‘1923 Измир Экономика Конферанциясы’
Экономика бир мамлекеттин тамыры экендиги жана экономикадан толук эркиндик эместиги элдин эгемендүү боло албастыгы менен; Мустафа Кемал АТАТҮРКтүн мүнөздөмөсү сыяктуу баардык програмаларыбызда да экономика програмасына таяндырууда,ушундан улам экономика програмаларыбызды да Мустафа Кемал АТАТҮРКтүн принциптери деңгээлинде курдук.Өлкөнүн өнүккөн учурга ылайыктуу кирешесинин таралышы менен жогорку стандарттагы жашоо деңгээлинин келгендиги, туткун астына алынбаган бир экономикага ээ болуу үчүн маанилүү жагдайдын негиздери; базар деңгээлиндеги өлкөлөрдү эзген, эзүүчү өлкөлөрдүн кылыктары туура эмес, Мустафа Кемал АТАТҮРКтүн эгемендүүлүк жолуну улантуу биздин жол.
Мустафа Кемал АТАТҮРКтүн журт сүйөрлүгүнүн негизи, Түрк улутчулдугу түздөн түз саясаттын үстүндө,бул журт сүйгөндүктүн түшүнүгү журтун сүйгөн, уруусуна карабай туруп ‘ТҮРКМҮН деген кандай гана бактылуу’ дей алган, журтун жанындан маанилүү көргөндөрдүн баардыгын Түрк деп кабыл кылат.Жогорку деңгээлде мындай журт сүйүү басып алуучулар үчүн өткөн замандагы сыяктуу эле келечекте да эң чоң коркунучу.Ушундан улам экономика,саясий,аскердик, маданий түшүнүгүнүнө чейинки баардык жагдайдагы Мустафа Кемал АТАТҮРКтүн принциптерин өчүрүүгө, толук деңгээлде Туркия мамлекетин басып алууга аракет кылышууда.
Түрк Атажурт Сүйгөндөрү катары баардык элдин капиталыны, өзгөчө элдин мүнөзүнө туура кичине жана чоң индустрияны колдоп, сунуш кылып,элдик экономиканы жандандырып,адамдардын иштерине жараша билим алууларыны отургузуп,иштегендердин билим сапатын жогорулатууну максат кылуудабуз.
‘Улутчулдук түшүнүгү бизде мындай;адамдардын жеке аракеттерини, кыймылдарыны акыйкаттуу карап,ошондой эле чоң бир мамлекеттин жана кичине жан чоң мамлекеттин муктаждарыны ошондой эле жасалбаган чоң нерселерини көз астына алып,мамлекеттин экономикасыны мамлекеттин колуна алуу.’
‘Принцип катары өлкө, адамдардын турак жайына кирбеши керек,бирок өзгөчөлүктүн өнүгүүсү үчүн баардык шарттар көз астына алыныш керек’
‘Зарылдык болмоюнча базар чөйрөлөр текшерилбейт,муну менен бирге эч бир базар чөйрөнүн башы бош эмес’
МУСТАФА КЕМАЛ АТАТҮРК
Улутчулдук индивидуалдуу демилгеликти таануу менен бирге элдин пайдасы багытындагы кыска,орто, узун мөөнөттөгү пландарына ылайыктуу кылынып экономика багытталышы керек.
Глобалдашуу алдатуусунун аркасындан көпкөн эзүүчү мамлекеттер,басып алышкан жерлеринде ишбиримдикчи мамлекеттерди куруп жатышат, басма сөз кабарларын сатып алышып мамлекеттердин жер асты үстү байлыктарын тоноп жатышат.Экономиканын ар кайсы учун өздөрү каалагандай ачышып кыска заманда мамлекеттерди кул кылышууда.Уят болсун эмне дейли Туркиянын бугүнкү көрүнүшү да бул кейипте.
‘Туркия мамлекетинин эли башка башка сапаттан курулган эмес бирок инсандык жана социалдык жашоо үчүн иш бөлүшүү деңгээлинде адистиктерге бөлүнгөн бир коом катары караш негизги принциптерибиз’
МУСТАФА КЕМАЛ АТАТҮРК
Эч бир кысым болбой эгемендүү чечүү,чечилүү шансына ээ элдердин, өз адистик топлтору менен байланыштуу уюмдашууларында да түрдүү укуктарга ээ болуп,өзүнүн экономикалык иштеринде сектору жана өзү үчүн эң жакшысыны жасап,мамлекеттин узун жана кыска мөөнөтү пландар багытында башка экономикалык бөлүктөр менен биргелешип,иш биримдиги ичинде өлкө экономикасынын эң берекелүү деңгээлде өнүгүүсүнө салымдары болуш керек.
3.1.Кайнар Булак Башкаруу.
3.1.1.Өлкөбүздө жер асты жер үстү кайнар булактарыбыз Күнүбүзгө чейин пайдалуу колдонулган эмес.Кайнар Булактарыбызды чыгаруу жана иштетүү укуктарыны Сырт мамлекеттерге өткөрүп, бул байлыктарыбызды өлкө экономикасына булак катары колдонуу үмүтү таптакыр жоготулууга аракет кылынууда.
Ал эми алтын резервдик катарга коюлганда дүйнөдөгү такталган 43000 тон алтын резервинин 20000 тоннасына ээ болгон Түштүк Африка биринчи Орунга ээ,болжол менен 6500 тонна алтын менен Туркия экинчи орунда, 4770 тонна алтын менен АКШ үчүнчү оорунду ээлешет. Туркиянын ээ болгон алтын потенцялынын наркы 70 миллиард Доллар.Бул потенциялдын өлкө экономикасына жаратуучу кошмо наркы болсо 300 миллиард доллар Деңгээлинде ишке ашырылат.Ошондой эле бул потенциялды түздөн түз иштетүү 6.500 кишини жана Кыйыр түрдү иштетүүдө 105 300 киши иш менен камсыз болуусу божомолдонулууда.
Ошондой эле дүйнөдөгү бор металл резервинин 63% ти Туркияда.Жаңы изилдөөнүн тастыктаганына караганда Туркиянын бор метал резевинен эли эсе көп чыгышы күтүлүүдө. Туркиядан кийин экинчи кайнар булак өлкө АКШ болуп, жер жүзү резервинин 13% ти чөйрөсүндө үлүшү бар экендиги билинүүдө. Бирок АКШ нын көптөн бери бору индустриясын ар кайсыл жерде колдонгонундан, жакынкы гелечекте бор резервинин түгөнүү коркунучу менен маңдай маңдай турушат.
Туркия мамлекетинин элине пайдасы үчүн бүгүнкүгө чейин баардык жер асты,жер үстү байлык булактарынын сатуу келишимдери кайрадан контролдон өтүшү керек.Мыйзам түзөтүүлөр бүтүрүлүп, мүмкүн болушунча жою жолуна түшүш жерек.Колдогу байлыктардын сатылышына бөгөт Коюлуш керек же болбосо элдин пайдасы түзүгүндө чыккан мыйзамдар менен чек коюлуш керек. Ошондой эле МТА.ТПАО сыяктуу курумдар Мыйзам оңдоо менен күчтөндүрүлүш керек. Эски терс кыймылдар оңдолуп, аксаган баардык пайдалуу Иштер жандандырылыш керек,ар күндүк өнүгүүлөргө Ылайык активдүү бөлүмдөр ачылышы керек. Айлыктары жогорулатылып бөлүмдө барктуу иштешини камсыз кылыш керек.
3.1.2.II-Дүйнө согушундан кийин экономика жагынан күчтүү АКШ жыгылган Эвропаны узак мөөнөттүү Кредиттер менен колдоп;Дүйнө соодасын Жандандырыш үчүн ИМФ нын, жаңыдан ишке Ашырууну отургузуш үчүн Дүйнө Банкасынын Курулушуну камсыз кылышкан.Бул курулуштун максаты экоономик проблемасы болгон мүчөлөрүнө финансы камсыз кылу, муну кылып жатканында процент пайдасын отургузуу,ошондой эле карызга акча берген мамлекеттин башкаруусуну колуна Алып түздөн түз базар деңгээлине алып келүү.Туркия ИМФга 1947- жылы 11-мартта үйө болгон,1962.жылы кылынган биринчи Stand-by келишими менен өлкө экономикасынын калыптануусу жана берилген карыздарын кайрадан төлөнө турушу үчүн жазала турчу туруктуу програмалары аты астында, ИМФ (IMF) политикасы менен өлкөбүздү акча политикасы менен үстүбүздөн басым кыла башташкан.Ансыз деле көрүнгөндөй дүйнө деңгээлинден караганыбызда 1980 ден кийин ИМФ(IMF) мамлекет экономикаларына жардам берүүдөн көп экономикалык политиканы жулундан буруу үчүн курулган курулуш деңгээлине келгендиги түздөн түз ачык.Өзгөчө тоңдурулган эгемендүүлүк програмалары, өлкөлөрдө саясий туруксуздуктун көбөйүүсүнө жада калса туруксуздуктун дайыма утушуна себеп болгон.
Туркия жагынан караганыбызда 2001 ден баштап түздөн түз ачык деңгээлде баскын политикасын кыла баштаганын көрөбүз.Акыркы жылдары мамлекеттердин туура эмес политикаларынын Жардамы менен баскынчылык толук деңгээлде ишке Кирип,мамлекетибиздин экономик жагдайы колго
түшүп басылды.Базарда айланган акча деңгээлинин контролу, Башка финансы политикалары;баалар,акынын көбөйүшү,жаткыруу чечимдери менен кординалдуу жылыш аныктамасында –YTL(Туркия акчасы) жана валюта арасында деңгээлди отуртуп,экономика чыгаруучу жана алуучу үчүн туруктуу деңгээлде кармай алуу атына киришүү,эгемендүү өнүгүү жана өркүндөштү камсыз кылыш үчүн эң маанилү куралдардын бири.Мунун түздөн түз тактыгы,мында иштеген башкаруучулар улуттук,калктык болуусу жана мамлекет пайдасына көзөмөлдөп туруу милдетинде.Эмне дейбиз ИМФ(IMF) бизди финансы жактан контрол кылып өз пайдалары үчүн бизди колдонуп жатат.Ушуну менен булар каалаган убактында экономикалык,финасылык инфляция чыгарышат.Иштердин бул деңгээлде болушу түздөн түз Борбордук Банканын проблемасы
ИМФ(IMF) 2001 жылына чейинки акча контролу Аракетине ар кандай терс каршылык көрсөтүшкөндө,2001 жылы февралъ кризинден мурун кол койулган Stand-by келишмеси алмашылып ошондой эле жаңы Коомчулар кошулуп,акча сунуу башкаруусу түздөн түз Аларга кызмат кылуу деңгээлине коюлган.
2001 жылы көз карандысыз деңээлде толкундуу Валюта колдонуусу менен акча сунумуну, валюта менен газдоо жолу башталган. ИМФ(IMF) кредитин казынага колдонуу менен бирге,валютанын Лирага Алмашуусун токтотуу үчүн Түрк акчасынын басып Чыгышын токтотууну каалашууда.Мунун түздөн түз мааниси финансыны толугу менен өз контролуна алууну калагандыгын тактап турат.Булардын түздөн түз максаты ич чыгаруу чыгымын жогорулатып инпортту экспортко караганда аябай арзан кылып, өлкө ичиндеги өндүрүү,чыгаруу жолдорунун чечилбешини каалагандары билинип турат.Ушундан улам чыгарбаган бирок бүтүргөн экономикасы деңгээлине келген базарларыбыз эзүүчүлөрдүн,басып алуучулардын колуна тийген.
Бул баскынды толук деңгээлде токтотуу үчүн ар Нерседен мурун тышка карыз толуу толугу менен Токтотулуш керек. ИМФ(IMF) жана буга окшош Тышкы финансы булактары менен мамилебиз Түздөн түз кесилиши керек.Борбордук Банка Мамлекет пайдасын көргөзүп муктаж болгон кыймылын кыймылдатыш керек,базарда улуттук акча колдонулуш керек.Максатыбыз заман ичинде ички карыздарды да эң аз деңгээлге алпаруу.
3.1.3.Борбордук Банкада акча деңгээлинин отургузулушу жана тышкы карыздын токтотулушу менен түшүүчү проценттер алдыга коюлуп чоңоюга жетишкен. Эмиссия көлөмү менен банкачылык сектор жеңилдетилип, сатып алуу муктаждыгы үчүн чет элдик шерик издештен баш тартуусу үчүн толук деңгээлде камсыз кылыныш керек.
3.1.4.Валюта куралдарындагы кыймылга каралганда Акыркы жылдары долларга караганда YTL нин баркынын жоголгону көрүнөт, импорт экспортко караганда аябай көбөйгөн. Туркияда тышкы соода тешиги барган сайын чоңойуп жатат.Биздин максатыбыз; өндүрүүнүн жагымдуулугун
жоготкон, тышкы карызданууну пайда кылып чыгым чыгарган адамдарды ортодон тазалоо менен импорт чыгымыны минимумда кармаганга аракет кылып ,өндүрүүнү тышкы базарда атаандаша алчу деңгээлге жеткирип, экспортту көбөйтүү,ички базарлар муктаждыгыны каршылай алган деңгээлге келген фирмаларды, импорт кылгандардын ордуна отурушуна жардам берип,тышкы жоода жыртыгыны жабуу.Туруктуу деңгээлге алып келген тышкы соода деңгээли,жазала турган акча саясаттары менен эгемендүү жана баркыны көргөзгөн балюта куруну чыгарат.
3.1.5.Базарларда банкачылык тартипке келтирүү (ирээттө) Уюму жана Капитал Базар Уюму активдүүлүгү көбөйтүлөт, текшерүү механизми күчтөндүрүлөт.
Финасы сектору курган уюмдар улуттук болуш керек.Банктар ошондой эле арачы уюмдар да сырткы сырьё колунда турат,бул деңгээл улуттун кызыкчылыгы багытында мыйзам ченемдүү оңдолуулар менен контрол астына алынат.
3.1.6.Биржа фирмалардын акча муктаждыгыны каршылоо үчүн жаңы ортокту өздөштүрүп,жаңы жатырымдарга булак жаратуу максаты менен иштеши муктаж заманында, спекулятив максаттары менен пайда табуу үчүн колдонулган базарлар деңгээлине келген эле.Сырткы базарчылар да биржага спекулятив максаттары менен келип жатышат,каалаган максаттарыны алышкандан кийын,алып келишкен акчалардын үстүнө эки эсе кошуп кайра алып кетип жатышат.Тагыраак айтылса алып келишкен валютадан көбүн өлкөлөрүнө кайра алып барышып,Туркиянын сырт карыздарынын эки эсе көбөйүшүнө себеп болушууда.
Муну токтотуу үчүн , Түрктөрдүн ташылган баалуу Оокаттарына чет элдиктердин жасаган иштерине туруктуу чек коюлуш керек.
Биржада жаткыруу бирдигине каршы турган мыйзамдардын оңдотулушу жана жазалышы керек.
Ички жана сырткы капитал кыймылдарынын мамлекет финансысына зыядууларына уруксат берилбеши керек.
Биржа тышында ташылган баалуу оокаттар базарлары өнүктүрүлүп, кичинекей жана орто деңгээлдеки индустриянын өнүгүүсүнө булак жаратылыш керек.
3.2. ӨНДҮРҮШ
3.2.1.Өнүккөн жана көбөйгөн бирдик, либерал экономиканы Колдонуп улуттук мамлекетти , ар кай жеринден экономик түшүнүк менен кичирейтүүнү максат коюшууда,буга бир мисал максаттары менен ар жерлерди өз контролдоруна алып жатышат.Ошондой эле глобалдашуу өлкөлөрдүн киреше таралышындагы теңсиздикти көбөйтүүдө,кирешенин көп бөлүгүнүн колдонууга койулган , эң чоң киреше деңгелине азчылыктардагы группанын көпчүлүктөгү элдин үстүнө бөскы куруусуну гарантиялоодо.Бул группа ушул жолу менен эле баскы курушууда.Алар кичинекей мамлекеттерди экономикалык жактан кичирейтип көз карады деңгээлине алып келишүүдө. Баскындарды түзгүн деңгээлде өлчө албаган күчү жок мамлекеттер,айрыкча аз өнүккөн же өнүгүүдө болгон мамлекеттер ичиндеки улуттук мамлекеттер жоголууда.Улуттук жана улут мамлекеттик иштеринин кыскартылуусу саясий адилеттин жок болушуну түздөн түз тастыктайт.Мамлекеттер туура эмес экономика менен мал мүлктү палитикаларды пайдаланышып,элдин түзгүн жана адилеттүү башкаруусу үчүн керек болгон кирешеден баш тардышууда.Туура эмес болгон салык саясаттары менен кирешедеги азалуу аягы барган сайын трөстлере карыз болууда,мунун аягы катары тастыкталса, түздөн түз зордук зомбулук астына киришүүдө.Экономик жетерсиздиктер жана баскылар мамлекеттин коомдук кызматтарына төздүн түз терс таасирин тийгизүүдө.Мамлекеттин жардылыгы көбөйгөн груптун муктаждыгыны камсыз кыла албаган деңгээлге кирүүдө.
Туркияда өзгөчө мамлекеттик башкаруусундагы курулуштардын баркы түшүрүлүп,түздөн төз эзүүчүлөргө олжо болууда.А бирок мамлекеттин элине; экономик,коргонуу,саясий, ден соолук, коомдук,илим билим, маданият жана башка бул сыяктуу аянттарда кызмат сунабилүү үчүн түрдүү курулуштарды куруу жана иштетүү милдеттери бар. Бул биримдикте мамлекет, инсандык гиришимжилердин аз казанч себебинден кире албаган жерлерде казанч эсебин эсептебей ,коомдук жерлерде элдин жашоо стандартын жогорулатыш үчүн жатырым кылып,жогорку чыгымдарды изилдөөнү,чечүүнү мойнуна алыш керек.Стратегялык мыйзам экономикасы уюмдарыны карамагында кармаш керек, пенся, ден соолук,билим, мадаят кызматтары эч бир заман менчик киришимжилерге берилбеши керек.
Секторлорго жардам берүү үчүн курулган өнүгүш банкаларынын мамлекет контролунда калгандары сатылбаш керек.
Улуттун эмгегине зыян берген менчиктештирүүлөр кайрадан оңдулушу керек.
Жеке секторлордун кылышкан кээ бир акча жана финансывый жаткырууларына да улуттук максат жана билгилере жараша чек коюлушу керек.
Экономик бедели болгон мамлекеттер үчүн пайдалуу болуп жазала баштап бирок бүтүрүлбөй калган жатырымдар бүтүрүлүп, жаңы пландар курулуш керек.
Сырткы капиталдардын кылган иштери элдин, улуттун кызыкчылыгына зыян бере турган болсо, аларга түздөн түз тоскоолдук коюлушу керек.
3.2.2.Баскынчы\ жайылуучу гүчтөртүн бир өлкөнүн Экономикасыны толугу менен контролго алуу үчүн Курушкан системасы өз иштерине ылайык эхпортту чыгарууну чечкен бир түзүлүш курушкан.Биз де буларга каршы ар жерде өндүрүштү жогорулатуу практикалары менен өнөр жай жатырымдарыбызды локомотиф сыяктуу колдонуп, экономиде толук эркиндигибизди белгилешибиз керек.Мунун эң маанилүүсү өндүрүштүн сан сапатын көбөйтүп, ички базардын муктажы каршылангандан кийин, өндүрүүсүн сыртка сатууга чыгуусуна сунуш кылыныш керек.
Жаңылана алган эргиа кайнактарында колдонулган технологиалык апараттардын өлкөбүздө өндүрүүлүсү үчүн геректүү стимулдар коюлушу керек.
Ар аландакы технологялык өнүгүүлөр каралышы керек,изилденилип,өнүктүрүү жана жазалышы керек.
Өндүрүм кылган секторлордун технологиалык алдыңкы чыгымыны каршылаш үчүн герек болгон оңдоолор жазалышы керек.
3.2.3.Жер асты жер үстү байлыктардын изилденилиши, табылышы,физибилитеси, чыгарылуусу, иштетилиши, сатылышы чечилиш керек.Ошондуктан оокат түгөөтү учурунда экономикага кылган кошумча наркы эң чоң жер асты жер үстү байлыктарды чийки зат катары эмес. Иштетилген үрүн деңгелине кетирилип эхпорт кылынышы керек.
3.2.4. Дыйканчылык малчылык секторунда өнүккөн экономик шарттар менен жакын боло алуусу, канкуренттер арасында эринбей аракет кылуулары үчүн иштерге, жерлерге жараша капиратифтешүү сунуш кылынышы жана ылдам деңгээлде жайылыш керек.
Дыйканчылык жана малчылык секторунда изилдештирүү.өнүктүрүү, сактоочу иниституттар ачылышы керек.
Дыйканчылык жана малчылык колдогон Зираат Банкасынын дагы да энергиа колдонусуну камсыз кылыш керек.
Дыйканчылык жана малчылык жактарына баскынчылар тарабындан койулган куоталар чыгарылышы керек.
3.2.5.Дыйканчылык секторунун өнүгүүсү;
Колдонуу жаратылып чоң шаарларда көп болгон жумушсуздук проблемаларын чечүүгө жол табылыш керек.
Дыйканчылык түшүмдөрүнүн импорту тозулуп, өлкө өзүнө карай алган деңгээлге келиш керек.
Дыйканчылыка жардам берүүчү политикаларды кайрадан жандандырып, АТАЖУРТ тун зыянына алынган баардык мыйзамдар жаңыдан оңдолуш кере.
3.2.6.Дыйканчылык сектору дыйканчылык менен байланыштуу ар темада болгону сыяктуу генетикада ойнотулган уруктар темасында да билгилендирилип,
дыйканчылык алгачкы болуш керек.Адамга зыяндуу, суу булактарыны кирдетүүчү жазалма жер семирткичтерге жана гармондорго тыю kылыныш керек.
Биодизел жазалышы үчүн муктаж болгон майлуу уруктар жетиштирилип импорт кылдыруу муктаждыгы ортодон чыгарылыш керек.
Айыл иштериндеки кызматтар жаңыдан жазалып жумуштары дагы да көбөйтүлүш керек.
3.2.7.Аябай аз болгон малдык үрүндөрдүн колдонулусун көбөйтүп,адамдардын азыктануу качиствасын жогорулатып, мал өндүрүүнү көбөйтүп бааларын түшүрүү максат болсун. Мамлекет кийлигишүүсү менен мал баасы берилип өндүргөндү колдоо менен бирге, нарк баасын белгилеп алуучунун зыян көрүшүндөн да сакташ керек.
Малчылыктын баардык дыйканчылык үрүндөрү ичиндеки өндүрүү жагын артырып, Туркиа малчылык жагдайында өз өзүнө жарай алган жана мал үрүндөрүн жогорку деңгээлде эхпорттогон бир мамлекет деңгээлине жеткизилиш керек.Малдык үрүндөрүнүн эхпортунун баардык эхпорт кирешелери ичиндеки үлүшү жогорулатылыш керек.Ошондой эле эң маанилүүлөрдүн бирөө малчылыкты өндүрүү үчүн, малчылык секторундакы истихтамды жогорулатыш керек.
Туркиа географясына жана абашарттарына ыктуу, жогорку деңгээлде пайдалуу болгон жергиликтүү малдар көбөйтүлүшү керек.Мунун үчүн асыл тукумдуу жалпы малдардын эхпортун мамлекеттин койдугу качиства жана стандарт деңгээлинде кылынуусу, ошондой эле контрол астына алынышы керек.
Эт жана эт үрүндөрү менен жандуу жаныбарлардын эхпорту түздөн түз токтотулушу керек.Бул жерде эң маанилү болгон нерсе Эвропага жылдык жазалып жаткан чоң баштуу жаныбарлардын эхорту токтотулуш керек.
Чек арабыз кантроолуна жакшы маани бурулуп зыяндуу жаныбарлардын кирилбесине чара көрүлүш керек.
Менчиктештирилген мамлекет өндүрүү дыйкан мал чарбалары кайрадан курулуш керек, малчылыка мисал боло алчу деңгээлде оңдотулуп жана булардын башкаруусу дыйканчылык жана малчылык жактайында изилдештирилип, өнүктүрүү жана коргоо инистуттарда туруш керек.
Өндүргөндөргө; Жетиштирүү,мал саламаттыгы, өндүрүмдүн арттырылышы уюмдаштыруу сыяктуу темаларда билги агышыны куруш керек.Мамлекет шарттарына түзгүн бакцина, серум даарыларынын чыгаруу саны жана сапаты жогорулатылыш керек.
Эхпортто атандашуу гүчүнү көбөйтүш үчүн оокат чыгаргандарга жеңилдик жана колдоолор берилиш керек,ошондой эле бул жерде эң маанилүлөрдөн бирөө да Түрк мамлекеттерине ар нерседе боло тургандыгы сыяктуу бул иште да катуу иш биримдиги курулуш керек.
Кичинекей үй бүлөө иштетмелери кредилер менен колдоого алынып , модерн метотторун колдонгон чоң иштетмелер деңгелине келтирилиши керек.Малчылыктын көп болгон жерлерде иштетме курулуштары жазалыш керек.
3.3.ТАЛАП.
3.3.1.Жергиликтүү оокатты колдонуштун көбөйүшү үчүн колдоңуучу укуктары темасында Түрк улутуна маалыматтар кенен жайылыш керек.
Импорт жалгыз гана өндүрүм үчүн кондонулучу оокаттарда жеңилдетилиш керек,импортту кызык кылуучу политика жана кондонуулар ташталышы керек.Сырткы гүчтөр тарабындан элдин жана өндүрүүчүлөрдүн акыл эси болуп ипморт тарабына алмашылган чечимдер мамлекет ичине бурулушу керек, ички базар жакталыш керек.
3.3.2.Чийки заттар жалгыз гана өлкө ичиндеги талаптан көбүрөөгү эхпорт кылынат.Мамлекет ичинде чыгарылган жана ички керектөөдөн көп болгондор түздөн түз эхпортко кириш керек.
Бажы политикаларында сырткы мамлекеттердин пайдасы эмес,өлкөбүздүң пайдасы каралып, өндүрүү жана жана энергиалуу эхпорт катуу кыймылга кириш керек. Эркин жерлер элдин пайдасы багытында болушу үчүн жаңыдан оңдолуш керек.
3.3.3.Сырткы экономикалык байланыштарда улуттук
кызыкчылыка терс түшкөн эл аралык келишмелерден алыс туруш керек, кылынгандар кайрадан каралып эгер болгудай болсо жыю жолуна кириш керек.
3.3.4.Bиримдиктин монополисттигине уруксат берилбеш керек, анти биримдикке мыйзамдар чыгыш керек. Монополисттик жаратылып экономика жана мамлекет үстүндө баскы курганга аракет кылган аракет кылган трестер көзөмөлгө алынышы керек.
3.3.5.Кичинекей жана орто деңгээлдеги фирмаларга колдоо көрсөтүлүп, экономикага салымдаары кошулушу керек. Кичине жана орто деңгээлдеги фирмалардын жаңы базарларга чыгуусу, жаңы өндүрүүчү технологияларына жетүүлөрү, жеткиликтүү AR(АР)-GE(ГЕ) иштеринин жасалышы жана пайдалануу жагдайларынын өнүгүүсүнө аракет кылынышы керек. Чөйрөнү сактоо ниетинде кичинекей өлчөмдүү чөйрөнүн досу болгон технология чыгаруучуларды колдоого алынып, эко-индустриялары алынып КОБИ (KOBİ)лерди чөйрөгө жатырымдарыны кылдыруучу сунуштар жазылыш керек. Кичинекей жана орто деңгээлдеги фирмалардын алтунатиор бир базар катары интернет базарыны колдонууларыны жайыш үчүн мыкты маалыматтандыруу менен кайраттандыруучу дем берилиш керек.
3.4.ЭКОНОМИКАНЫН ОРТОК БАШКАРУУ, ФИНАНСЫ ИШТЕРИ ПОЛИТИКАБЫЗ.
Бюджеттин туруктуулугу жана улуттук булактарга таянуу негиздир. Жазалоочу жана жаңыланууучу мыйзам курулуштары үчүн керектүү бюджет бөлүнүшү керек.
Элдин пайдасын таратуудагы адилетсиздиктин токтотулушу үчүн кыйырлуу салыктардын кайырсыз салыктарга теңдештирүүнү түшүрүш максатыбыз. Каттодо жок экономиканын, каттого алынышы үчүн адилеттү бир түзүлүшкө кириш керек.
Жердештер салык пайдаларынын каякта жана кандай колдонулгандыгы жөнүндө түзүк жана ачык кабарландырылып ошондой эле бул коротулгандар ар айдын биринчи күндөрү кабарга чыгарылып, салыктарды каалоолору менен берчү деңгеелге келиши керек.
3.5.TҮРК МАМЛЕКЕТТЕРИ МЕНЕН ЭКОНОМИКАЛЫК БАЙЛАНЫШТАР ПОЛИТИКАБЫЗ.
Түрк мамлекеттери менен Орток базар, бажы биримдиги жана экономикада пикирге келе алган бардык нерседе ишбирлигини көбөйтүү максатка коюлушу керек. Жадагалса акыркы максат толук түшүнүгү менен интеграция болушу керек.
КАЛКАЛОО.
Бөлүм 4.
4.1.Мүлкө ээ болуу темасында,улуттун пайдасы деңгээлинде Жаңы мыйзамдар оңдолуп жазалышы керек.
4.2.Камуналдык чарба жана Жайгаштырма Министирлигинин иштеш эрежелери жаңыдан оңдолуш керек,курулуш мыйзамдары кароодон өтүш керек, жогорку маалымат камицясы актиф деңгээлге келиш керек.
Элдин пайдасына жана өлкө палитикасына ылайыктуу болушу үчүн чоң өлчөмдөку курулуш пландары, инвистися жана пайдалануу иштери Министирлик тарабындан жазалыш керек, контролдор адмнистратифтик аймактарга ташталыш керек.
4.3.Түзүлүш иштерине тиешелүү ишке жарамдуулугуну
жоготкон баардык мыйзам жана башкаруучулар учурдун шарттарына ылайык оңдолуш керек.Жер титирөө жана буга окшош зыяндуу жагдайлар көз астына алынып, эски конструкциялар менен кошо баардык конструкцияларды көзөмөлдөө кыймылга кириш керек, гараж жана коргонуу сыяктуу жашоо качиствасыны таасирлендирген адамдардын зыянга учуратуулары токтотулуш керек.
Бул текшерүүдө герек болгон жаңы мыйзам оңдоолор менен техник текшерүү системасы иш деңгээлине койулуп укук жана кыймыл жагындан жаңыдан организе кылыныш керек.
4.4.Лабаратуар жана Ар Ге иштерине маани бурулуш керек,адам ден соолугуна зыян оокаттардын чыгарылышына колдонулушуна түздөн түз тыю салыныш керек.
ДЕН СООЛУК ЖАНА ДААРЫ.
Бөлүм 5.
Мамлекеттин элге сунушкан ден соолук түзүлүштөрүнүн кадам кадам менчиктештирүүгө аракет кылышкандыгы көрүнүү дө: балниса ишчилери ‘кызмат келишимдери’ деңгээлинде менчиктештирилген ден соолук курумдарына оорун алмаштырып жатышат,муну менен бирге булар жергиликрүү даарылардын ордуна импорт даарыларын пайдаланууларыны колдойт, бул иштин аягы да жергиликтүү дарылардын өндүрүлүсүнү түздөн төз токтотууда. Топлумсал кызматтардын мамлекет сыртында өркөч экендигини ойлогон бир түшүнүктүн Туркиада өкүмдүгүн өткөрүүгө аракет кылган саясаттарында түшүнүктүү болуп турат.Түрк улутуна жарашкан ден соолук иштери сырткылардын басып алуу палитикаларын кабыл кылуу эмес, улуттук ден соолук иштерини ишке ашыруу ойундабыз.Быякта кыймыл менен;
5.1.Дарылардын баа жана сатуу эрежелери жаңыдан оңдолуш керек, эч бир заман дары рекламдарына уруксат берилбеш керек.
5.2.Туркиа мамлекети импорт дары жана дарылоо
темасында экономик жактан аябай чоң жоготууга учурап жатат.Дары жана текшерүү ысырапкорчулугу токтотулушу үчүн универстеттердин дарычылык жана медицина факултеттеринде дары жана дарыларды изилдөөлөр үчүн айрылган айлыктар жогорулатылыш керек.
5.3.Туркиада адамдарга сунулган жеке коомчулук, бардык
ден соолук кызматтары Туркиа Ден соолук кызматтары маалымат тарабынан журттук номерине жараша иштетилиш керек. Журтташтардын ден соолук күбөлүгүнүн ар жерде колдоно алуусу, кайнактардын ден соолук, балница, дары жана табигый заттардын изилденүүсү, ен туура деңгээлде колдонулушу жана дарылоонун туура жүргүзүлүүсүн талап кылат.
5.4.Туркиа Ден Соолук Кызматтары Маалымат Табаны
менен мамлекет чөйрөсүндө колдонулган дары маалымат табандары бир бири менен ынтымактуу иштөөсүнө отургузулуш керек. Бул иш жолунда дары жазоо жана ишке ашыруу башкаруучулары жаңыдан оңдолуш керек.
5.5.Мамлекетик ден соолук кызматтарынын жана адам
жашоосунун сапатынын жогорлатылышы атына сактоочу медсестра күчтөндүрүлүп жана кайраттандрылышы керек. Медсестра иштери Туркиа Ден Соолук Кызматтары Маалымат Табаны менен байланыштуу болуш керек.
5.6.Мамлекетик жана менчик балницалардын стандарттары оңдотулуп-бул оңдотулушка тар көчөлөр, тез жардамдардын жетүү убактысы, нарк проблемасы, канализация саны медициналык атыктар ж.б. нерселер кирет.
5.7.Ден соолук жана дары темасына бардык Түрк Мамлекеттери менен тыгыз байланыш күчөш керек, бирдикте чыгаруу, персоналдык алмаштыруулар ишке ашыш керек.
Иш жана жашоо жактарын жакшыртуу
Бөлүм 6
6.1.Иш жагдайын жакшыртуу
6.1.1.Персонал куралы жаңыдан оңдотулуусу менен курумдан курунга алмашкан окшош кесип груптарындакы теңсиздик алынып,иштөө жана сосялдык коргонуу жактайы жакшыртылыш керек.
6.1.2.Мектеп жашына чейинки жаш балдар жана кыздардын жеткиликтүү чоңойуулары үчүн, сандары эсепке алынып борборлордо жеткиликтүү санда Бала Бакчалар ачылыш керек.Бул борборлордо жаштардын жакшы каралышы гарантиге алынып, ошондой эле булардын доктор, педагог жана сосяал кызмат адистеринден курулган мамлекеттин кадролору кантролунда улуттук түшүнүк айланасында окутулушу ишке кириш керек. Ушундай иштер менен Туркиа мамлекети келечектеги кадамдарын баштаган болот.
6.1.3.Коомчулук жана уюм курулуштарында иштегендердин айлыктары жогорулатылгандан кийин 25 жыл негиз алынып жана иш замандарына жараша Туркиа мамлекетинин пайдасына эң берешелүү кызмат кылуу максаты менен ротасяга көз каранды кармалыш керек. Бук система жалгыз гана Коомчулук уюм жана курулуштардын кадролорунда теңчилик курулуп бүтпөй, ар кимдин журтунун ар жеринде кызмат кылуусу уюштурулуш керек.
6.2.Жашоо стандарты начар адамдардын жашоо деңгээлин өйдөлөтүү.
Өндүрүү жактайын кыска убакытта дыйканчылыктан өнөр жайга буруу максатында болгон Туркиа;Экономик деңгээли начар, өнүгүүдө болгон өлкөлөр арасында жер алат.Тарыхыбызда белгилүү 1940 жылдык окуядан кийин башыбызда келечекти алдын ала ойлобогон башкаруучуларыбыз болгондугундан улам Туркиа мамлекети калыстыксызга кармалып ылдам өнүгүүгө дайардана албай, туруксуздука өзүнөн өзү кирген.Ыйык тамырлары дүйнөнүн эн эски тукумдарындан келген улуу мугалим Мустафа Кемал АТАТҮРК арачылыгы менен курулган Туркиа мамлекети ар түрдү кол салууларга учурап келүүдө.Эски жаңылыштар жан жанына койулганда күнүбүздөкү праблемалар жанданып чыгууда.Албетте мындай кыйынчылыкты баардык мамлекет көргөн, бирок алар бул формасын бизден мурун алмаштырышты.Өткөн нерселер изилденсе ар нерседе алдыны көргөн жана изилдештирилген болот эле, өткөн нерселер жакшы изилдештирилсе күнүбүздөкү кыйынчылыктарды аттаткан болот элек.Эмне дейли өлкөбүздөкү ылдам, энергиалуу болгон кыймылдарыбызды 1938 тарыхындан кийин колдоно албаптырбыз.
Ар нерсеси менен –алдынкы жана үстүнкү түзүлүш – процеси; Туркиада эл болуп жада калса мамлекет курум/ курулуштары болуп туруктуу деңгээлге отура электе, өндүрүү формасынын аябай ылдам формага алмашышы жашоо деңгелине болушунча терс таасирин тийгизген. Мунун аркасы мамлекетте бир бирине каршы эки бөлүктү чыгарды.Туркиа мамлекетини бөлүктөргө бөлүүнү ниет кылып келген тышкы баскынчылар муну шанс көрүшүп ар түрдүү кол салууларды уюштурушкан.Өлкөбүздүн өткөн замандарына караганыбызда жыгуучу этник, жыгуучу динсел болуп ортого чыгышкан.Бул тарыхтарда болгон окуялар бизге сабак болушу керек.
Бул окуялардын баары күнүбүздө толук жашалып жатканда Туркиа мамлекетинин бир партиасы катары иш жазабаштын башты кумга тыккан менен барабар экендигин ойлойбуз.Тагыраак айтсак күнүбүздө Туркиа мамлекети татыктуу эмес крукта турат.Акылы эркин туруктуу Түрк эли болуп бул сууга чөгүү кыйынчылыгыан чыгыш үчүн кайыгыбыздагы тешиктерди жабышыбыз керек.
АТАЖУРТ сүйгөндөр партиасы катары бул пикир сапары менен Туркианын өзүнө жарашкан жашоо деңгелине жетишине салымдарыбызды кошуу ниетиндебиз.Күнүбүздө шаарларга болгон адамдардын гөчтөрү, шаар ичинде ар кандай кыйынчылыктарга алып келүүдө.Муну токтотуш үчүн айылдардагы жашоо деңгели жогорулатылыш керек.Мамлекет бул жака болгон жардамдарын кеңейтиш керек.Эң манилүүлөрү айылдардакы култур,илим билим жана ден соолук деңгээли жогорулатылып,ар праблеманы жеринде чечүүгө алып барыш керек.
Киреше деңгээлин көтөрүү.-ниетин ишке ашырууда, айыл үчүн азыркы деңгээлдеки жана гелечектеки өндүрүү формасы каралып изилденилиш керек.
Ден соолук деңгээлин көтөрүү- Баардык айылдарга докторлор жиберилип,жергиликтүү адамдар ден соолукту сактоо темасында докторлор тарабындан билгилендирилип жана жардам берилиш керек.Ошондой эле пландалган убакыттарда жергиликтүү эл, өзгөчө жаштар докторлор тарабындан каралыш керек.
Култур/билим деңгээлине салым- Айылдар үчүн эң туура чечимдер койулуш керек.Айылдакы жаштардын бош замандарыны туура жака колдонулары үчүн билим темаларында курстар ачылыш керек.Мектептердеги китепканалат туруктуу деңгээлде толтурулуп,билимжагына аябай жакшы маани бурулуш керек.Айыл мектептериндеки тиатро,музей жана башкалар оңдотулуш керек.
6.3.Жаштар жана Карыгандар
Экономик жетерсиздиктен кароозус калгандарга маани бурулуп туруктуу деңгээлде жардам берилиш керек.Жаштардын келечекте мамлекеттин пайдасына иш кылууларын көрүш үчүн заманында аларга жакшы каралыш керек.Ден соолук билим темалары акысыз болуш керек.Жаштардын келечекте коомго зыяндуу эмес пайдалуу болуулары үчүн туруктуу деңгээлде тарбиаланылып, ошондой эле экономик жакшы камсыз кылылыныш керек.
Күнүбүздөкү иштерге каралганда карыгандар үчүн кароо үйлөрүн санынан караганыбызда жетерсиз жана аз. Өткөн заманды сактоо, келечегибизди жандандырыш үчүн балдарды жана карыгандарды кароочу үйлөр оңдотулуп ошондой эле жакшы деңгээлге жеткирилиш керек.Жатаканаларда жашоо катуу контролго алынып баардык зыяндуу нерселерден балдарды сакташ керек.Зыяндуу нерселерге болгон мыйзамдардын жогорулатылып, жаштарга катуу зыян алып келгендер катуу жазаладырылыш керек.Себеби бул сыяктуу зыяндуу кыймылдар мамлекетке элге зыян эле эмес келечегибизди түздөн түз балталайт.
Кошумча бир чечим болуп бала жана карылардын каралышыны мойнуна алгандарга мамлекет мадди жана меневи жардамын бериш керек.
6.4.Тосколдуулар(катуу орукчандар) Туркиада тоскоолду адамдардын жашоо сапатыны жогорулатуу үчүн төмөн жакта билдирилген темаларда эреже оңдолуулары сөзсүз түрдө ишке ашыш керек.
6.4.1.Тосколдуулардын тоскоол өлчөмүнү белгилөө үчүн колдонулган Балтхазард тизмеси алынып, ордуна доктор рапоруна тайанган теспит жарактуу болуш керек.Бул рапорлорго катуу көзөмөл киргизилип, кантроол астында болуш керек.
6.4.2.Тосколдорко кызмат кылган курумдардын саны жана сапаты көбөйтүлүш керек.
6.4.3.Кылынган иштердин жеткиликсүздүгү токтотулуп, геңейү жандандырылыш керек.Бардык Тоскоолдорго,баарына бирдей кызмат кылыныш керек.
6.4.4.Тосколдордун колдонушкан оокаттары көбөйтүлүп жетерсиздик токтотулуш керек, ар түрдү оокат праблемалары жабылыш керек.
6.4.5.Тосколдулардын жашаган жерлери жана колдонушкан траспорттору туруктуу камсыз кылыныш керек.
6.5. Жарандык Коом Курулуштары(Ж.К.К) Жарандык Коом Курулуштары биринчиден Туркиа мамлекетинин үстүнө кадыр барктары менен бирликте бир бүтүн болуу туруктулугуну биринчи принсип кылып, андан кийин коомдун пайдалары үчүн иштер жүгүртүү,ар тармакты коомдук пикирлер менен малыматтандырып, кыймылга киргизип, пландуу жана үзгүлтүксүз иштер менен коомду бул актифтүүлүкө катылышыны камсыз кылуу, жашоо деңгелини жогорулатыш үчүн курулган түзүлүш болуп эсептелет.
6.5.1.Туркиа мамлекети Эбропа Биримдигинин СТК-лар үчүн курулган 6-кашек програмасына 250 милион евро жаткызган.Бул акчалар мамлекеттин пайдасы үчүн деп кеткен эле бирок эч андай болбоду.Бул жөнүндө так малыматтартар да келбеди.Акчаларды кайра алганыбызда беште бирин гана алдык калган акчалар энме болду,эч кандай кабар жок.Ушундан улам мындай нерселердин баарына каршы туруп орток көлмөлөргө акча жаткысылбаш керек.
6.5.2.Курум, Курулуш жана Универстеттерде Туркиа мамлекетинин орто-узун мөөнөттүү пландарына түзгүн иштерди ишке ашыруулары жазалыш керек.Ошондой эле бул максаттарды топлумдун ар жерине жайю,жактыруу, динамик күчтөрдү жандандырыш керек.
6.5.3.Туркиа мамлекетинин негизги баркына,улуттук биримдигине каршы иш чуркаткан баардык коом. курулуш жана фонттор жабылышы керек.Бул темалар астындкы мыйзамдар кайрадан оңдолуш керек.
6.5.4.Баардык адистик комнаталары,чечим системинден мыйзамдуу бийлик жерлерине чейин баардык жагындан өлкөнүн пайдасы жактайында гөздөн өткөрүлүш керек.
6.5.5.Баардык жеке адамдар талапкерлик укуктарыны туура колдонуулары темасында түшүндүрүлүшү керек.
6.6.Чөйрө жана Токой
Чөйрө менен байланыштуу баардык мыйзамдар кылдатту ишке ашырылышы керек, аркага кайган баардык жаза проседурасы жерине койулуш керек.Иш жүзүндө болгон мыйзамдар кайрадан каралып , жазалар оорлоштурулуш керек. Чөйрө жана Токой министирлигинин баардык таасирлери контролго алыныш үчүн мамлекет аймагында бир маалымат пайдубалы курулуш керек.
Дүйнө жүзүндө адам ден соолугуна зыян берчү деңгээлде чоң өлчөмгө жеткен, жашоо ичинде жеткиликтүү маани бурулбаган, иондоштуручу болбогон радясон/ элоктроматик кирлик темасында , өзгөчө жайылган же качан бобосун колдонуу себеби менен аябай көп зыяны болгон чөнтөк төлөфондор да болуу менен, колдону темасында импорт кылынган жана журт ичинде чыгарылган окаттардын колдонулусу темасында эл аралык гечижи стандарттарынын ишке ашырылышында кылдаттуулук көргөзүлүш керек.Буга кошумча катары оңдоолор жазалыш керек,элди зыяндуу окаттардын эң аз колдонусунда зыян корүүшөрүн түшүндүрүш керек.Ошондой эле бул темада Билим Берүү Министирлигине бул милдет жүктөлүш керек.Муну менен кошо-
6.6.1.Токой менен байланыштуу баардык жолсуздуктар изилденилип, жазалчу керектүү нерсе жазалыш керек.
6.6.2.Өртөнгөн токой аянттары эч качан отурукташууга ачылбаш керек, өрттөлгөн жердеги топрактар кайрадан ылайык акыбалга келгенде бактар тигилип, жашылдадырылыш керек.
6.6.3.Туура жашылдандырууга жана түрүнү көбөйтүүгө багытталган иштер колдоого алынып жол көргөзүлүш керек.
6.6.4.Эндустриал өнүгүү жана чөйрөнүн баалулугунун сакталуусу бирбирине каршы ок катары эмес бир бирине жакындатуу болуш керек.
6.6.5.Тең салмактуулукту улантуу үчүн өнүгүү максатына туура деп алынган экономик чечимдер менен экологиалык чечимдердин бирдиктүү ойлонулушуна шарт берген, пландо түшүнүгүнө туура, табыгый булактарды сактоосуна маани бурулуш керек.
6.6.6.Баардык инвистисялар чөйрө жана токой министирликтеринин көз жүгүртүүсүндөн өтүп бааланылыш керек.Улуттук чөйрө маселерини АБ маселери менен жакындатуу аракеттери ташталып, улуттук пайдаларды астыга алган чөйрөдө, ар кандай бөлүүчүлүк жана кечиктирүүгө уруксат бербей ишке ашыш керек.
6.6.7.Чөйрө кирдилүүгүнүн токтотуу үчүн биринчиден кирдеткен себептер жабылып, камылгага алынбаган кырдаалда эң жакын чечимдердин өндүрүлүүсү жана аркага алуу мүмкүнчүлүктөрүнөн көбөйтүлүшү камсыз кылыныш керек.
6.6.8.Бul mинистирликтин астындагы иш аракетинин пландоосунда, жасалышында жана проблемалардын чечилүүсүндө борбордук политикалар сыяктуу аймактык жана жергиликтүү базадагы жаткыруу жана көзөмөлдөөнү ишке ашырууларынын да олуттулугу көңүлгө алынып, борбордук жетекчилик, жергиликтүү жетекчилик, табигый кырсык жетекчилик борбору, шашылыш деңгээл жетекчилик борбору, коомдук курулуштар арасындагы жакындашуу жана ишбирдиги политикаларынын жүрүшүндө күчтөндүрүлүш керек.
6.6.9.Чөйрөгө сезимталдуу бир коомдук ой пикир жаратылышы, баарынан мурда түзгүн бир тарбия жана билим берүү политикасы менен башталат. Коомдун ар жагдайда чөйрө акыл эсинин кеңейтүүсү жана бул теманын тарбиянын ар кадамында эскертилүүсү максаты менен кылдат даярдалган бир тарбия политикасы жасалышы керек. Билим берүү, тарбия бөлүмдөрү бул мааниге туура келген деңгээлде даярдалышы керек. Коомду ушундай туура түшүндүрүү тепкичинде СТКлардын пайдасы да туура, активдүү жана тапкыч болушу камсыз кылыныш керек. Тышкы күчтөрдүн СТКлары улуттук элдин пайдасына каршы мыйзамдарды кабылдоосуна тоскоол болушу керек.
6.6.10.Коом жана жеке секторлор тарабынан камсыз кылынган жатырымдарды физиблителерине чөйрө чыгымдарынын камтылуусу темасында, баш ийдирүү жана эскертүү жагынан аракеттүү болушу керек жана бул нерсенин жасалуусуна тыкандык менен каралышы керек.
6.6.11.Чөйрө жана токой кирдигинин камылгага алынышында жардамчы болуу менен мыйзам оңдоолорун көбөйтүп, чөйрө жана токой министирлиги менен тиешелүү ар жерде кыймыл ойготуш керек.
6.7.ЭНЕРГИЯ
6.7.1.Энергия булактары адам жашоосунда баштап экономикага чейин коомдун жашоосунун бардык жагдайында таасирин көргөзүшү менен мамлекеттердин политикаларын белгилөөсү жагынан ең туура деңгээлде башкарылыш керек. Ушундан улам энергия политикасы биз үчүн аябай маанилүү болуп, токтоосуз арзан берилиш керек. Улуттук пайдаларыбыз түзүгүндө жаңы оңдоолор менен электр энергиясын өндүрүүдө тышкы көз карандылыгыбызды толугу менен бүтүрүү, физил оту өндүрүүнү таштап жаңылана билчү куб, шамал, толкун же отермал, биогаз, биодизел-бурулуу ала турган деңгээлде чындыкка айланыш керек.
6.7.2.Энергиянын туура колдонуу темасында улуттук билимден баштап коом жана жеке аймактар да толук маалыматтандырылышы керек.
6.7.3.Чогуу колдонулган энергиянын 50%и имараттарда колдонулуп, имараттарда колдонулган энергиянын 80%и жылытуу энерфгиясын камтуудо. Ушундан улам жылуулукту сактоочу изолятор терезелерин элдин колдонушуна сунуш кылыныш керек. Муну менен бирге энергия үнөмдүүлүгү жана курил ысынууга себеп болгон фосил от колдонулушу азаят.
6.8.ИНФОРМАТИКА
6.8.1.Интернет менен арзан жана ылдам көп маалыматтарга жетишкен күнүбүздө интернетке кириш точкаларын жеңил жетүү деңгээлине кою ишке ашыш керек. Бул түзүлүш өркүндөтүлүп жана интернет колдонуу коомдун баарына бардык жерде жайылыш керек.
6.8.2.Түркия Билим Техника жана Изилдештирүү Курулушу. (TUBİTAK) тарабынан даярдалган Улуттук Кабарлашуу системасы “ПАРДИС” тун колдонулушу Түркияда кеңири жайылуусу үчүн керектүү иштер жасалыш керек. Себеби мунун улуттук кирешелерде ишенчилике, экономикасынан, өлкө ичиндеги жазылым секторунун ылдам өнүктүрүүсүнө чейин ар жеринде чексиз пайдасы бар. Түрк мамлекеттери менен бирдиктүү иштер жүргүзүлүш керек. “ПАРДИС” түрк мамлекеттерине жайылыш керек.
6.8.3.Түркияда соода базар түшүнүгүндө, өзгөчө кичинекей, орто өлчөмдүү өнөр жайлар ичинде аз чыгымдуу базарлоо ыкмасы жана интернет аз колдонулууда, бул түшүнүктө өлкөнүнүн пайдасына чоң кызматы болчу бул ыкманы жою үчүн колдоолор жана билим берилиш керек. E-mail соода темасында жаңы оңдоолор жасалыш керек. Өзгөчө сатуучуларды байлаган, алуучуларды сактаган көзөмөлдөө механизмасы өркүндөтүлүш керек, күнүбүздө бул темада жеткиликсиз болгон мыйзамдар кайрадан каралышы керек.
6.9.БАЙЛАНЫШ (ТРАНСПОРТ)
Өлкөбүздө аба кирдигинин негизги себептеринен бири болгон кара жол транспорт секторунун жерине, жогорку чыгашанын ошондой эле глобалдуу ысынууга себеп болгон кычкылтек салынымдары да көңүлгө алынып, аз чыгымдуу жана айланага аз зыяндуу болгон астындагы транспорттор тандалыш керек.
6.9.1.Темир жолдор транспортуна артыкчылык берилиш керек жана өнүктүрүш керек.
6.9.2.Түркия 3 жагында деңиз болгон жарым арал формасында бир өлкө экендигине карабастан деңиз жолдорунун ушунчалык өнүкпөй калышы көрүнүш эмес. Ушундан улам деңиз жолдорунун транспорту өнүктүрүлүш керек. Соодалык жана стратегиялык порттордун жасалышы мүмкүн болгондон кийин ылайыктуу деңгээлде жайылыш керек.
6.9.3.Аба транспорттору жаңыдан жасалып жана күчтөндүрүлүш керек.
6.9.4. Кара жолдордун каралышы оңдолушу, жасалышы үчүн Кара жолдору башкы директорлугунан милдет жана укуктары жаңыдан оңдолушу керек.
ТАРБИЯ ЖАНА ОКУТУУ
Бөлүм 7
7.1.Улуттук тарбия ишке ашыш керек. М.К.Ататүрк жана Куртулуш Согушубузду улуттун керектүү жерине алыш керек. Түрк тарыхы жаңыдан обьективдүү жазылыш керек. Улуттук пикир Улуттук билим берүүдө керектүү өзгөчөлүгү коюлуш керек.
7.2.Башка тилде сабактар токтотулуш керек, түрк тилинде изилдөө курулуш керек.
7.3.Бардык Университеттерде, экономика жана Университет программаларынын колдоп келсе ең көп деңгээлде Түрк мамлекеттерине контенжан ачылып түрк мамлекеттери менен студенттерди алмаштыруу көбөйүш керек.
7.4.Милдеттүү окутуу 12 жылга чыгыш керек, бардык башталгыч мектеп жана лицейлерде бүгүнкү оңдоолор кылыныш керек, сабактар каралып учурдун муктаждыктарына жооп берген сабактар программага кошулуп, керексиз көп жүк болгон, өндүрүштү кыскарткандар чыгарылыш керек.
7.5.Күнүбүздөгү сабак системасындагы Университет экзамендери алынныш керек. Университеттерге кирүүдө башталгыч класс жана лицей бүтүрүүсүндө алган экзамен баалары Университетке кирүүдө маанилүү болуш керек. Улуттук билим берүүдө окутуу теңдиги отургузулуш керек. Университеттер жана бөлүмдөр Түркиянын муктаждыктарына карата пландаштырылыш керек.
7.6. Университеттердин бөлүмдөрүнө адистиктерине жараша, башка башка 7 областта, бир кепенин астында топтолушу үчүн керектүү изилдөөлөр тартышуулар баштатылыш керек. Ар бир Уньверситеттерде академиктердин милдет кылуулары ламсыз кылынып, Чыгыш Анадолу, Түндүк Чыгыш Анадолу, Ич Анадолу өрөөндөрүндө 4 жылдап, Карадеңиз, Мармара, Эге, Акдеңизде 3 жылдап, бир жылда бардык жерде узатуу укугу берилип Түркияда билим берүү деңгээлинин теңдиги түздөн түз ишке ашыш керек.
Ошондой эле буга окшош деңгээлде искуство Академиялары курулуп академик системасында искуство сабагы берген консерваторияларын, искуство билимине алынышы, бул академияларды бүтүргөн сапаттуу тарбиячылардан бардык областта иштетилүүсү ишке ашыш үчүн керектүү изилдөөлөр жана тартышуулар баштатылыш керек.
7.7. Университеттердин лаборатория, төлөө теңсиздиктери токтотулуш керек, Университеттерде даярдалган дипломдук иштерди жазалоо деңгээли 50%тин үстүнө чыгыш керек.
МАДАНИЯТ ЖАНА ТУРИЗМ
Бөлүм 8
8.1.Түрк мамлекеттери менен Маданият жана Туризм жагынан ишбиримдиги курулуш керек.
8.2.Түрк Улуттук Маданияты, Инсандик Маданияты, Анадолу Маданияты изилденип, сакталып, бул маданияттын өткөнүнү тааныткан жерлердин тонолуусу тоскоолдонулуп, сырт жактагы зордуктоолор бөгөттөлүш керек. Мыйзам ченемдүү оңдоолор жасалып жана бул темадагы ар түрдүү ишке ашыруу негизге коюлуш керек.
8.3. Мамлекеттин Искусство курулуштарынын иштеши менен байланыштуу системада иштөө кырдаалдары улуттук иштерге зыян бералбаган деңгээелде жаңыдан жасалып жана даярдалган проекттердин саны көбөйтүлүп, искусство адамдарынын тапкыч күчтөрү жана биримдүүлүгү дагы да жогорку деңгээлге чыгартылып иштерин кемчиликсиз аткаруулары үчүн керектүү жардам берилиш керек.
8.4.Бир Улуттун аты-жөнүнү пай кылган маданият жан сапатты жашатуу, документтөө, өнүктүрүү, жана бул темаларда мамлекет, жеке сектор Уньверситеттердин ишбиримдиги менен коом аң сезимин жандандырыш үчүн аракеттер кылыныш керек.
8.5.Туризмде кескиндикке илимий маалыматтар бааланышы керек, жатырымдар бул илимий маалыматтардын натыйжаларына жараша багытталышы керек.
СПОРТ
Бөлүм 9
Ата спортторуна жана калк спортторуна маани берилиши керек, жатырымдар жагын жайылтыш керек, бул жагынан жаңы спорт бутактары изилденип, табылып колдонууга коюлуш керек. Ошентип аздыгынан эмес, көпчүлүктүн кошулушу менен болгон кыймылдуу деңгээлге келтирилиш керек.
Түркияда көңүл бөлбөстүккө отургузулган спорт бутактары колдоого алыныш керек. Өзгөчө зээн спорттору жана табият спортторуна жатырымдар көбөйтүлүш керек. Түрк мамлекеттери менен орток спорт активдүүлүгү ирээттелиши керек, байланыштар убакыт өткөн сайын тыгыздалыш керек.
2.БӨЛҮМ
КОШУМЧА МИНИСТИРЛИКТЕР ЖАНА КЕҢЕШМЕЛЕР
Жогоруда козголуп өткөн темалар белгиленген артыкчылыктар менен учурдагы министирликтердин структурасында чечиле туруучу болуп, бул министирликтердин милдет жактайына кирбеген жалгыз улуттук кирешелерибиз үчүн аябай маанилүү экенине ишенгендибиз темалардагы жасалуусу керек. Иштерди жүргүзүү үчүн Стратегия Министирлиги, Түрк мамлекеттери министирлиги менен Суу Башкаруу Кеңешмеси алдыга коюлууда. Бул Министирликтер жана Кеңешмелер менен байланыштуу бөлүмдөрдө төмөн жакта аныкталган.
СТРАТЕГИЯ МИНИСТИРЛИГИ
Бөлүм 10
10.1.Улуттук кирешелер багытында экономикалык, табигый булактар, энергия, чөйрө. Билим жана технологиянын ар тарабында, саясий, аскердик, маданий, коомдук, илимий жана тарыхий темаларда учурдагы маалыматтарга таянып кыска орто жана узун ыкмадагы пландар үчүн тиешелүү министирликтер менен орток башкаруу мекемелери курулушу керек. Бул министирлик жогоруда алынган бөлүмдөрдө микро деңгээлинде Түркия макро деңгээлинде дүйнө үчүн ишке ашырылыш керек.
10.2.Стратегия Министирлиги 10-20-25-50-100 жылдык пландар алдын ала даярдалышы керек. Узун мөөнөттүү мамлекет планы жана долбоору даярдалышы жан ишке ашырылышы керек.
10.3.Тышкы иштери темасында кыска-орто-узун мөөнөттүү долбоорлор өнүктүрүлүш керек. Алынган чечимдердин бул долдорлор менен салыштырылышы керек. Акыркы кадамдар Түркия мамлекетинин улуттук пайдасы тарабына болуш керек.
10.4.Tүрк мамлекеттери менен туруктуу байланышты куруп, бирдиктүү стратегяларды чыгарып иш жүзүнө ашырыш керек.
ТҮРК МАМЛЕКЕТТЕРИ МИНИСТИРЛИГИ
Бөлүм 11
Бул багытты да аныктайын;Мен камунист эмесмин.Түрк Журтун сүйгөнүмүн.Ушундай төрөлдүм,ушундай өлөм.Түрк Биримдигинин бир күнү акыйката келерине ишенем.Мен көрбөсөм да гөзүмдү дүйнөгө,анын түштөрү ичине камтыйм,,,. Дал Ухуд Шейит Саид сыйактуу. Пайгамбарыбыздын досторундан Саид,Ухутта шейит болуп өлүп баратканында жанындакыларга мындай дептир; «Геткиле...Пайгамбарга айткыла анын шейиттерге сүйүнчүлөгөн бейиштерди көрүп жатам,мына эми аяка барчу жолдо турам!» Саид мусулманчылыка айабай ишениптир.Мен дагы ТҮРК БИРИМДИГИНЕ мындан көп ишенем.Аны көрүп жатам.Тарых жаңы бөлүмдөрүнү ТҮРК БИРИМДИГИ менен ачат.Дүйнө жүзү тынчтыкты бул бөлүм ичинден табат.Кашкарлык Махмуддун “Дивани-Лугати-Түрк” чыгармасында айтылгандай эле “Теңри Түрктү инсандык каракчылардан, кара ниеттүүлөрдөн кутулсун деп жаратты.”
МУСТАФА КЕМАЛ АТАТҮРК
Түрк мамлекеттери менен Түркия мамлекетинин бардык байланыштарын бул министирлик башкарып жол көрсөтүүсү, байланыштуу министирликтер менен биргеликте башкарууну даярдап берү пландалууда, бул тилек багытында:
11.1.Кыргызыстан Ысык-Көл облацынын борбору Караколдо Түрк мамлекеттери шерик парламентинин түзүлүшү,иштелиши жана ишке ашыщы керек.Бул парламентке баардык Түрк мамлекеттеринден алыпбаруучулар кошулушу керек.Экономикалык,саясий,аскердик,маданий,билимсел маселелер талкууланылып,орток чечимдер чыгарылып иш жүзүнө ашырылышы керек.
11.2.Бул министирликтин ичинде “Түрк шериктештиги жоопкерчилиги Жалпы Директору” жана “Түрк Азчылыктары Жалпы Директору” курулушу керек.
СУУ БАШКАРУУ КЕҢЕШМЕСИ
Бөлүм 12
Мамлекеттик суу иштери жалпы Директорлугунун электро энергия өндүрүү станциялары энергия жана караштуу булактар министрлигинде калуу менен иштери жана кадрлары менен бирге “Суу башкаруу Кеңешмесине” өткөрүлүүсү пландаштырылууда. Суу башкаруусу менен байланыштуу бардык мыйзамдар тыкандык менен ишке ашыш керек. Жаза куралдары кайрадан каралыш керек, алынып салынган бардыкк жаза процедурасы ордуна коюлушу керек. Суу башкаруу кеңешмесинин бардык активдүүлүгү мамлекеттин алдында бьр маалымат түбү курулуп көзөмөлгө алынышы керек.
Булардын жанында:
12.1.Сууларды сугатка колдонууда суу экономикасы контролго Алынып текник апараттардын жардамы менен экономик деңгээлде колдонулуш керек.Суу политикалары аты астында мыйзам оңдоолор болушу керек.Эски куралдар кайрадан оңдолуш керек.
12.2.Күнүбүздөкү суу сактагычтардын ичимдеки сууларды көпкө сактоо үчүн маанилү иштер жазалыш керек.Суу сактагычтар жакшы тазаланып, туруктуу контролго алыныш керек.
12.3.Шаарларда жана дыйканчылык жерлердеки таштанды суулар тазаланылып кайрадан колдонууга алынылыш керек.
12.4. Жер астындакы суулардын кирдешине себеп болгон Химикалык кыктарды колдонуу темасында жаңы мыйзамдык оңдоолор жүргүзүлүш керек.
12.5.Суу темасында сууга болгон сезимталдуулукту ойготуш үчүн бул темада түзгүн окутуу жүргүзүлүш керек.Баардык элде сууга болгон сезимталдык ойгонуш үчүн окутуу политикасы кыймылга кириш керек. Бул темада элди туура билгилендирүү менен чоң иштер ишке ашат.
